Truyện ma có thật
Cách đây mấy năm, chúng tôi còn là một lũ học sinh ở trọ một căn
gác tại Hà Nội. Một buổi tối thứ bảy trời mưa, chúng tôi ngồi nói
chuyện đoán đến cách chết của mỗi người sau này.
Phát nói một cách khôi hài:
- Chắc chắn rằng mau hay lâu đây tôi cũng thua một trận oanh liệt
với mấy đạo quân vi trùng lao đã một năm nay đi dạo trong phổi
tôi.
- Tôi có thể tin ở bệnh đau ruột của mình.
Sau lời ý, đến tôi.
Thanh, họa sĩ nói:
- Tôi chết vì đàn bà.
Hạ cười:
- Thật không?
Thanh ngừng một lúc rồi thong thả:
- Không, tôi sẽ gãy đổ vì nghệ thuật.
Sự sống và cuộc đời đưa chúng tôi về một nơi xa khác nhau. Năm năm
sau, tôi gặp Nam, Cử nhân luật ở Sài Gòn. Nam rủ tôi cùng đi ăn cơm
tối. Khi tôi tỏ ý hỏi thăm các bạn cũ còn ở Hà Nội, thì Nam
nói:
- Bây giờ họ không còn đủ hết đâu!
- Tại sao thế?
- Mấy người đều theo đúng lời bàn đoán trước của họ. Anh còn nhớ
buổi tối chúng ta nói đến cách chết của mỗi người sau
này?
- Phải, nhớ lắm. Nửa năm sau đó tôi về đây, rồi trôi dạt khắp nơi
đến nay gặp anh.
- à, Phát là người đi trước, sáu tháng sau, hắn chết lúc gần kỳ
thi.
- Chúng ta cả thảy là sáu - ba đứa đều đi theo mỗi cách chết riêng.
ý thì lẽ tất nhiên vì bệnh đau ruột. Tứ thì vỡ não vì quá trụy lạc.
Thần chết cũng chiều theo ý muốn của người đấy chứ!
- Còn Thanh họa sĩ thì thế nào?
- Thanh đã theo đúng lời hơn hết trong bọn chúng ta. Hắn gẫy đổ vì
đàn bà và nghệ thuật.
- Hắn chết vì đàn bà?
- Đã mấy tháng nay Thanh ở trong nhà thương điên, thuộc vào hạng
không chữa được. Người thiếu nữ làm kiểu mẫu của Thanh tan ra vì
khoái lạc, dưới những cái hôn nồng cháy của hắn rồi bốc lên não làm
cho hắn thành điên.
- Tôi tưởng Nam nên khôi hài một lúc khác thì hơn.
- Không, tôi có khôi hài đâu, sự thật là thế. Nam khẩy tàn thuốc,
gọi thêm một cốc rượu rồi nói:
- Câu chuyện tóm tắt như tôi đã nói với anh: một thiếu nữ trẻ, đẹp
chừng hai nghìn tuổi, mà Thanh vẽ rồi yêu, tan ra vì khoái lạc
trong lúc Thanh âu yếm. Vì thế mà Thanh trở nên điên. Hết! Nhưng
nếu muốn rõ ràng, tôi có thể kể lại cho anh nghe.
Rồi Nam thong thả tiếp theo:
- Lúc anh từ giã Hà Nội, bốn tháng sau Thanh đến vẽ cho "Cổ viện á
Đông". Tìm một họa sĩ chuyên về lối phương Đông như Thanh không
phải dễ dàng. Thanh là một thiên tài và cũng vì thế mới đưa hắn vào
nhà điên.
Độ ấy viên hội trưởng "Cổ viện á đông" có mua được một thứ đồ cổ
rất quý, ở miền bắc á châu, không thể định giá được là bao nhiêu,
vì trên mặt đất này chẳng có một vật thứ hai như thế. Đó là một
khối nước đá lớn, đã mấy nghìn năm nay đựng một người đẹp còn giữ
được thân thể nguyên vẹn nằm trong đó.
Việc chở "Người đẹp Đông phương" về rất khó khăn. Cái phòng làm chỗ
ở cho người đàn bà lại khác lạ lắm. Một tòa nhà hai mươi thước bề
cao, bốn mươi thước bề ngang và khá dài. "Cổ viện á Đông" muốn giữ
được vẻ đặc biệt, cho "Người đẹp Đông phương" ở một căn phòng xây
dưới đất, cả một tháp nước đá, mà nhờ các máy, khí hậu ở đây luôn
luôn giá lạnh. Hai lớp cửa sắt phủ nước đá phía trong ngăn cách một
gian phòng ấm áp ở ngoài. ánh đèn khí đặt rất khôn khéo chiếu sáng
cái tháp mùa đông.
Ai muốn vào xem "Người đẹp Đông phương" thì phải có giấy phép của
viên hội trưởng "Cổ viện á Đông". Thế rồi một người đến, và sự gặp
gỡ này tai hại cho cả hai.
Thanh là người đã được chứng kiến lúc rước người đẹp đến. Nhân dịp
này, có người chụp vài tấm hình về cuộc đón tiếp, nhưng hư hỏng gần
hết, vì tảng nước đá phản ánh sáng, một người đàn bà bị thay đổi,
như ở trong một tấm kính trá dạng. Bởi thế viên hội trưởng nhờ
Thanh vẽ nàng để gửi bức tranh ấy qua trường Bác Cổ Pháp. Thanh
nhận lời.
Thế rồi một sự dị thường đi qua tâm trí Thanh. Về sau các người
canh giữ nhà nước đá nói rằng lúc đầu họ không thấy gì lạ trong các
cử chỉ của Thanh, nhưng mấy ngày cuối cùng phải để ý vì thấy có khi
họa sĩ ngồi yên hàng giờ, mắt chăm chú vào người đẹp, không vẽ một
nét. Một hôm lạnh, tay cầm bút họa run, Thanh thôi, và cũng vẽ xong
một bức chứa chan tài nghệ.
Trong mấy ngày trước khi thôi vẽ, Thanh nói với mấy người canh giữ
ra ở phòng trước. Ban đầu họ không lấy làm lạ và cho là lòng tử tế
của họa sĩ muốn được ở gian ngoài ấm áp hơn là gần khối nước đá
lạnh lẽo. Thanh còn cho họ tiền riêng để họ mặc yên một mình họa
sĩ. Hai lần, ở căn phòng trước, họ nghe tiếng nói trong gian phòng
nước đá, và nhận ra là giọng của Thanh.
Về độ này, một hôm Thanh nói chuyện cùng viên hội trưởng mượn các
thìa khoá trong gian phòng để người đẹp. Thanh muốn vẽ một bức
tranh lớn về nàng và cần phải được luôn luôn tự do vô ra. Theo
trường hợp khác thì Thanh đã được nhận lời, nhưng trong lúc ấy, cử
chỉ của Thanh và cách yêu cầu có vẻ khác thường làm cho viên hội
trưởng nghi nan liền từ chối một cách lịch thiệp. Thanh run người
lên, nói vài câu vô nghĩa rồi vội vã ra ngoài, không chào nữa. Lẽ
tất nhiên thái độ lạ lùng ấy làm cho viên hội trưởng thêm nghi ngờ.
Ông ta bảo cùng những người canh giữ "Cổ viện á Đông" không được để
một người nào vào gian phòng nước đá nếu chẳng có giấy phép có chữ
ký của ông ta.
Sau đó có tin ở Cổ viện rằng có người định đánh đuổi tên canh gác
để vào trong tháp nước đá. Người ấy không ai khác hơn là Thanh. Ông
hội trưởng hay tin, tìm đến nhà Thanh gặp lúc Thanh đang ngồi trước
đồ vẽ, mặt úp trong hai tay. Thấy khó cắt nghĩa về việc đã xẩy ra,
Thanh lễ phép mời viên hội trưởng đi ngay khỏi căn phòng mà Thanh
là chủ nhân. Thấy họa sĩ có vẻ kỳ dị, ông nhún vai ra về và đặt
thêm ba ống khóa bí mật ở cửa phòng "Người đẹp Đông phương" và giữ
chìa khóa trong tủ sắt ở buồng giấy riêng. Trong ba tháng, không có
sự gì xẩy ra. Mỗi tuần hai lần viên hội trưởng cùng hai người canh
giữ coi về các máy lạnh tự mình vào thăm người đẹp.
Mỗi ngày, Thanh vào phòng họa nhưng không làm việc nữa, nước thuốc
khô lại, bút vẽ bừa bãi không rửa. Có lúc, Thanh ngồi hàng giờ
trước giá vẽ hay là đi lui tới luôn trong phòng không nghỉ. Cách
nửa tháng, một buổi khuya, tôi gặp Thanh trong một tiệm cà phê bán
sáng đêm. Lạnh lùng bơ phờ, Thanh bắt tay tôi, chỉ nói một
câu:
- Tôi mới bán ba bức tranh cho một người Pháp được gần một ngàn
đồng.
Rồi im lặng ngồi nhìn tách cà phê đậm đen cho đến lúc trời hừng
sáng, Thanh đứng dậy nhìn tôi cười gượng đầy cả buồn rầu ra
về.
Vắng Thanh khá lâu, một hôm tôi đọc thấy trên báo rằng Thanh và
đồng lõa, một người thợ khóa, và tên canh giữ "Cổ viện á Đông" bị
truy tố. Người thợ khóa có tiền án trốn thoát; tên canh giữ bị bắt
thú nhận hết: Thanh năn nỉ nếu hắn ngủ yên trong đêm phiên gác thì
sẽ cho một trăm đồng. Được món tiền lớn hắn nhận lời. Lúc chín giờ
tối Thanh đến Cổ viện với một người thợ khóa, tên canh giữ mở cửa
cho hai người vào phòng giấy của viên hội trưởng.
Tên thợ khóa mở cửa vào, rồi đem ra thử đủ các kiểu thìa khóa để mở
tủ sắt. Hắn không phải khó nhọc lắm, vì ống khóa tủ sắt làm theo
một kiểu xưa, Thanh lấy mấy cái thìa khóa để trong đó và đóng lại.
Rồi cả ba người vào trong Cổ viện mở các ống khóa bí mật ở tòa nước
đá để vào văn phòng trước.
Thanh bảo tên canh giữ đốt củi ở lò sưởi cho được ấm áp rồi bày
thuốc màu và đồ vẽ đem theo. Thanh đưa cho tên canh giữ số tiền đã
hẹn và cho tên thợ khóa ba chục rồi bảo đi ra để yên một mình
Thanh. Hai đứa ra uống rượu mừng được món tiền lớn, rồi người thợ
khóa đi, tên canh giữ ngả ra ngủ cho đến sáng.
Tình cờ ngày sau lại gặp hôm viên hội trưởng đến thăm người đẹp.
Thấy cánh cửa sắt khóa ở trong, ông cho tìm một người thợ khóa và
báo tin cùng sở cảnh sát. Sau một giờ phá, cạy, cái cửa sắt nặng
rơi rầm xuống trong gian phòng ngoài. Một mùi thối ghê gớm hắt vào
mặt bắt họ muốn nhào lui, long óc. Viên hội trưởng bịt mũi bằng
khăn tay, chạy vào thì thấy khối nước đá đã tan vỡ và ở phía giữa,
người đẹp biến mất.
Thình lình trong góc, một giọng rền rĩ, than vãn nghe như không
phải là tiếng của người. Thanh đang cựa quậy trong đống nước đá bị
ướp lạnh đến nửa người. Mặt và hai tay đầy máu, mình mặc sơ mi và
quần áo rách hư. Hai con mắt của Thanh như lìa ra khỏi sọ dừa, nước
bọt chảy đầy cả miệng. Người ta đem Thanh ra khỏi nơi này rất khó
khăn. Trả lời cho những câu hỏi, Thanh chỉ lập cập nói không đâu.
Khi muốn đưa Thanh ra căn phòng trước thì hắn la hét và vùng vẫy
chống cự lại. Bốn người phải giữ lấy Thanh nhưng lúc đem ra gần cửa
phía ngoài thì hắn giật thoát được, với một tiếng hét ghê gớm rồi
chạy vào một góc trong xa. Một sự giày vò điên cuồng đưa lại cho
cái thân hình đã giá cứng một sức mạnh lạ thường khiến những người
canh gác phải bắt trói chân tay Thanh lại, khiêng đi như một con
vật. Ra đến trước cửa Thanh còn cố gỡ thoát ra với một tiếng kêu
rùng rợn, rồi rơi xuống đất, đầu gối trên một tảng nước đá, bất
tỉnh.
Người ta mới chở Thanh vào nhà thương và ở đây, cách ba tháng sau,
đưa vào nhà điên. Tôi có đến thăm Thanh một lần trông thảm hại quá.
Hai lỗ tai và bàn tay mặt cứng giá lại, độ mười lăm phút, thì một
cơn ho dữ dội làm run rẩy cả mình Thanh. Sau một đêm ghê rợn trong
gian phòng nước đá, Thanh chẳng có một lúc yên. Một cơn mê sảng ghê
gớm giày vò hắn cả ngày lẫn đêm.
Tôi sôi nổi giục Nam.
- Nhưng mà trong đêm đó tại "Cổ viện á Đông" đã xẩy ra những
gì?
- Tôi đã hết sức chú ý, thu nhặt đến những tài liệu gần như vô ích
để đi tới sự hiểu biết rõ ràng. Tôi sục sạo những tranh vẽ, các hộc
bàn của Thanh; ở đây, một nét vẽ, chỗ kia một hàng chữ, cắt nghĩa
cho tôi biết thấu những dây tơ tưởng, những giấc mơ của Thanh. Có
lẽ tôi phải nghĩ ra nhiều trường hợp nữa, nhưng tôi chắc không đến
nỗi phải lầm.
Nguyễn Thanh là một người khác thường. Thanh đi trên cuộc đời với
một giấc mơ trong tâm hồn. Đối với Thanh cái gì rồi cũng ra tro bụi
trong nháy mắt, cái xác con chó chết thối tha bên đường cũng như
hình ảnh người đàn bà đẹp nhất bằng xương bằng thịt. Thanh muốn sự
không bao giờ có thực hiện. Phải có một cái đẹp nữa, đứng trên cả
thời gian và không gian: sự bất diệt.
Và sự vô vọng ấy đã thành sự thật: nhà nghệ sĩ đã tìm được nàng bất
diệt, "Người đẹp Đông phương" - Một người đàn bà đẹp, đã sống mấy
ngàn năm trước đây ở một góc trời á đến làm kiểu mẫu cho Thanh.
Nàng đã đặt mình nằm trên sức mạnh của thời gian để gặp Thanh. Nàng
đã chết. Nhưng cần gì? Thanh nói thế, dẫu nàng chết đi rồi, sao
Thanh lại không có thể yêu? Người xưa đã yêu một pho tượng đá và
pho tượng đã cảm động hóa ra người. Người đẹp phương Đông đã thắng
được sức mạnh của thời gian trong khi loài người tiêu tan trở về
với cát bụi. Nhà nghệ sĩ theo đuổi sự bất tử liền ôm ấp lấy sự phi
thường ấy.
Cứ mỗi lần Thanh đến ở Cổ viện để vẽ người đẹp, thì trong hồn càng
in sâu bức tranh tượng trưng sự thắng lợi của sắc đẹp trên thời
gian. Và bởi đây, trí tưởng điên cuồng của nhà nghệ sĩ đã nẩy nở ra
cái hoa đẹp nhất mà không bao giờ một người trần gian nào được
hưởng: ái tình và Nghệ thuật hòa nhịp đời đời. Nhưng mà không phải
Thanh vẽ người yêu ở trong khối óc đá. Nàng phải được tự do nằm ở
gần chàng. Dưới chân nàng thời gian giết hại bất lực quỳ trước nhan
sắc thắng thế.
ý nghĩ đem nàng ra khỏi khối nước đá ăn sâu trong tâm hồn Thanh và
những sự khó khăn phải gặp chỉ làm cho Thanh thêm bồng bột muốn đi
ngay đến định tưởng. Với số tiền đã bán được mấy bức tranh, Thanh
đưa cho tên canh giữ và người thợ khóa, Thanh có thể thực hiện được
ý muốn. Trong thời kỳ viên hội trưởng cấm không cho Thanh vào Cổ
viện, sự ước muốn gần người đẹp càng sôi nổi trong đầu óc Thanh. Và
chàng đã tìm đến "Người đẹp Đông phương".
Trong khối nước đá, nàng như muốn đi ra với Thanh. Hai mắt người
đẹp như chăm chú nhìn Thanh, bàn tay nàng như ra dấu trước sự mờ
loạn của Thanh.
Chàng rút cái rìu nhỏ đem theo trong túi ra bắt đầu làm
việc.
Nhưng với một vật nhỏ như thế không phải là dễ dàng, Thanh đã phải
làm việc rất lâu. Từng lúc người đẹp như thúc giục chàng với đôi
mắt xanh biếc.
- Gắng lên, người yêu của em! Chỉ trong chốc lát là em sẽ ở trong
tay anh!
Bốn bề nước đá vỡ vớt ra từng mảng. Thanh phá mãi, và bồng được
người đẹp ra ở phòng ngoài ấm áp và tiếng nổ trong lò sưởi như hát
một điệu nhạc lạ lùng.
Nhẹ nhàng, Thanh đặt nàng trên ghế dài rồi bắt đầu vẽ. Với một sự
sôi nổi dị thường, một cảm hứng kỳ lạ, Thanh đặt hết thiên tài vào
tác phẩm của mình. Trong khi ấy, lửa ở lò sưởi cháy rực làm không
khí trong phòng trở nên nóng bức. Mồ hôi nhỏ giọt ở trán, Thanh
tưởng là sự kích thích của linh hứng đã làm cho chàng nóng nảy nên
cởi áo ngoài ra mặc sơ mi để vẽ.
Có phải môi nàng đã cử động không? Thanh chăm chú nhìn nàng, môi
dưới của người đẹp như thoáng một nét cười. Thanh dụi mắt tưởng
mình lầm lạc. Nhưng tay nàng se sẽ cử động như tỏ dấu cho Thanh
lại. Thanh vứt bút vẽ vội vàng đến bên nàng. Chàng quỳ xuống, nắm
lấy bàn tay xinh đẹp in mấy làn gân xanh nhạt Nàng để yên cho
Thanh. Chàng ấp vào bàn tay, ngẩng đầu lên nhìn rồi ngả mình vào
lòng nàng, nhắm mắt hôn má, môi, cổ, làn ngực trắng nõn
nà.
Xác thịt tan rữa, hôi nồng nặc dính vào người Thanh. Chàng lùi vài
bước. Những nét đẹp mất dần... Một mùi thối ghê gớm, không thể chịu
nổi lấn át Thanh và theo hơi nóng của lửa càng tăng thêm. Xác người
đàn bà đẹp chảy ra. Trước mắt Thanh, một cảnh tượng khủng khiếp đi
sâu vào trí não chàng: thời gian, cái vĩ đại tàn ác trả
thù.
Thanh muốn trốn thoát, chạy ra cửa... nhưng thìa khóa đâu? Trong
lúc ấy, Thanh không còn lý trí nữa. Chàng đánh đầu đến chảy máu,
nhưng cửa sắt vẫn đóng chặt. Và cứ mỗi lúc cảnh rùng rợn càng tăng
thêm. Thanh cảm thấy mùi thịt rữa nát bấu cắn lấy mũi, miệng chàng.
Thanh hét lên như một con vật bị cắn họng, chàng đâm mình vào trong
phòng nước đá rồi ngồi yên trong một góc mặc cho sự hối hận vò xé,
đay nghiến.
Và đây, ta thấy con người bé nhỏ rồ dại tưởng có thể giãy đạp thời
gian ở dưới chân.